Sjamanisme! Wat is dat nou weer voor hocus-pocus?

Sjamanisme! Wat is dat nou weer voor hocus-pocus?

Sjamanistisch coache?! Wat is dat nou weer voor hocus-pocus?

We zaten in de auto, na een geslaagde wandeling op weg naar een steakhouse. 4 mannen. Ieder jaar, zo rond kerst, gaan we samen wandelen. Genoeg eten mee, allemaal een flaconnetje whisky en vooral veel ‘slappe klets’. En tussen de slappe klets door komen af en toe ‘echte gesprekken’ opgang, over hoe het nou echt met iemand gaat. Zo ook deze keer. Ik zat naast één van mijn beste vrienden en hij had op LinkedIn gelezen dat ik een opleiding ‘Systemisch en Sjamanistisch werken met Paarden’ gevolgd had. En hij vroeg: Sjamanisme! Wat is dat nou weer voor hocus-pocus? We schoten in de lach en ik deed mijn best om zo goed mogelijk uit te leggen wat dat nou eigenlijk betekent: sjamanitisch coachen met paarden.

In dit artikel leg ik uit wat sjamanisme inhoudt en hoe we sjamanistische principes kunnen toepassen in het coachen met paarden. Daarnaast laat ik een aantal praktische situaties zien waar sjamanistisch coachen met paarden kan helpen.

Wat is sjamanisme?

Sjamanisme is een eeuwenoude spirituele praktijk die zich richt op het herstellen van harmonie tussen de mens en de natuurlijke wereld. Het wordt vaak gebruikt om te genezen, te begeleiden en te transformeren, en kan worden toegepast in combinatie met andere disciplines, zoals coaching, therapie of genezing. Een van de manieren waarop sjamanisme kan worden gecombineerd met andere disciplines is door middel van paardencoaching. In dit artikel zullen we verkennen wat sjamanistisch coachen met paarden inhoudt en hoe het kan worden gebruikt om te helpen bij het oplossen van verschillende uitdagingen.

Wat is sjamanistisch coachen met paarden?

Sjamanistisch coachen met paarden is een holistische benadering van coaching die zich richt op het ontwikkelen van een dieper begrip van jezelf, je relaties en je verbinding met de natuurlijke wereld. Het is een combinatie van sjamanistische principes en technieken met paardencoaching, waarbij paarden worden gebruikt als partners en leraren om ons te begeleiden op ons pad.

Paarden zijn gevoelige en intuïtieve dieren die van nature verbonden zijn met de aarde en ons kunnen helpen om ons bewustzijn te vergroten en ons te verbinden met ons ware zelf. Door te werken met paarden kunnen we leren om beter te luisteren naar onze eigen intuïtie en om ons bewustzijn te vergroten. Paarden kunnen ook dienen als spiegels van onze emoties en ons gedrag, waardoor we beter kunnen begrijpen hoe we onszelf en anderen beïnvloeden.

Sjamanistisch coachen met paarden kan worden gebruikt om verschillende soorten problemen aan te pakken, zoals het overwinnen van belemmeringen, het verbeteren van relaties, het verlichten van stress, het verwerken van trauma of het vinden van richting in het leven. Het kan ook worden gebruikt om persoonlijke groei en ontwikkeling te bevorderen.

De rol van de sjamaan en de paardencoach

Het sjamanistisch coachen met paarden vereist zowel vaardigheden van een traditionele sjamaan als een paardencoach. In het sjamanisme is de sjamaan een persoon die fungeert als bemiddelaar tussen de menselijke wereld en de spirituele wereld. De sjamaan heeft vaak een belangrijke positie in zijn gemeenschap en beschikt over de kennis en vaardigheden om de spirituele wereld te betreden en daar te communiceren met spirituele gidsen en krachtdieren.

Een moderne paardencoach die sjamanistische principes toepast, heeft vergelijkbare vaardigheden nodig. In plaats van de spirituele wereld te betreden door middel van rituelen en trance, communiceert de coach met de paarden en hun eigen spirituele gidsen. De paarden fungeren als een soort brug tussen de menselijke en spirituele wereld en helpen de coach om de inzichten en genezing te faciliteren die nodig zijn voor de cliënt.

Een belangrijk onderdeel van het sjamanistisch coachen met paarden is het creëren van een veilige en respectvolle omgeving voor de paarden, de coach en de cliënt. Paarden zijn zeer gevoelige dieren en reageren sterk op de emoties en energie van de mensen om hen heen. Het is daarom essentieel dat de coach een goede relatie heeft met de paarden en hun gedrag begrijpt om ervoor te zorgen dat ze zich op hun gemak voelen tijdens de sessies.

Praktische toepassingen van sjamanistisch coachen met paarden

Sjamanistisch coachen met paarden biedt een breed scala aan toepassingen om verschillende problemen en uitdagingen aan te pakken. Hieronder geef ik  enkele voorbeelden:

Emotionele blokkades

Emotionele blokkades kunnen zich manifesteren als angst, woede, verdriet of een gebrek aan vertrouwen en zelfvertrouwen. Door middel van sjamanistisch coachen met paarden kan de cliënt deze emoties op een veilige en ondersteunende manier onderzoeken en loslaten. Het paard fungeert als een spiegel en helpt de cliënt om in contact te komen met hun ware gevoelens. De coach kan verschillende oefeningen gebruiken, zoals lichaamswerk, systeemopstellingen, meditatie en visualisatie, om de cliënt te helpen deze emoties te begrijpen en te transformeren.

Trauma

Sjamanistisch coachen met paarden kan ook effectief zijn bij de behandeling van trauma. Het kan helpen bij het verminderen van symptomen zoals angst, depressie, woede, schuldgevoelens en zelfs fysieke symptomen zoals hoofdpijn en spijsverteringsproblemen. Het paard fungeert als een krachtige hulpbron en kan helpen bij het verminderen van de symptomen van trauma door middel van activiteiten zoals ademhalingsoefeningen, lichaamswerk, visualisatie en meditatie.

Stress

Stress is een veelvoorkomend probleem in onze moderne samenleving en kan leiden tot fysieke en mentale uitputting. Sjamanistisch coachen met paarden kan helpen bij het verminderen van stress en het verbeteren van het welzijn van de cliënt. Het paard kan helpen bij het creëren van een gevoel van veiligheid en geborgenheid, en kan de cliënt helpen bij het ontwikkelen van copingmechanismen die kunnen helpen bij het beheren van stressvolle situaties.

Levensveranderingen

Sjamanistisch coachen met paarden kan ook nuttig zijn voor cliënten die door belangrijke levensveranderingen gaan, zoals het veranderen van baan, verhuizen of scheiden. Het kan helpen bij het navigeren door deze veranderingen en het ontdekken van nieuwe kansen en perspectieven. Het paard fungeert als een symbool voor verandering en groei en kan helpen bij het inspireren van de cliënt om nieuwe stappen te zetten en hun leven opnieuw vorm te geven.

Creativiteit en persoonlijke groei

Sjamanistisch coachen met paarden kan ook worden gebruikt om de creativiteit te stimuleren en persoonlijke groei te bevorderen. Het paard kan de cliënt helpen bij het ontwikkelen van nieuwe perspectieven en ideeën, en kan helpen bij het openen van de geest voor nieuwe mogelijkheden en avonturen. De coach kan verschillende oefeningen gebruiken om de creativiteit te stimuleren, zoals meditatie, visualisatie, systeemopstellingen, kunstzinnige therapie en lichaamswerk.

Oefeningen in de praktijk

Voorbeelden van oefeningen die kunnen worden gebruikt in de praktijk zijn:

Meditatie

Meditatie is een oefening die kan helpen om innerlijke rust en vrede te vinden. In sjamanistisch coachen met paarden kan meditatie worden gebruikt om de cliënt te helpen zich te concentreren en de juiste staat van bewustzijn te bereiken om contact te maken met de paarden en de spirituele gidsen. De coach kan de cliënt vragen om te zitten of te liggen, terwijl hij/zij begeleidt bij het loslaten van gedachten en het vinden van rust. De paarden kunnen worden gebruikt om de energie te versterken en de cliënt te helpen ontspannen.

Visualisatie

Visualisatie is een krachtige techniek die kan helpen om nieuwe patronen te creëren en oude blokkades te overwinnen. In sjamanistisch coachen met paarden kan visualisatie worden gebruikt om de cliënt te helpen een gewenste toekomst te visualiseren en deze werkelijkheid te maken. De coach kan de cliënt begeleiden bij het creëren van een mentaal beeld van de gewenste toekomst, terwijl de paarden worden gebruikt om de energie te versterken en de cliënt te helpen de visualisatie te verankeren.

Lichaamswerk met de paarden

Lichaamswerk met de paarden is een oefening die kan helpen om emoties en blokkades vrij te maken. In sjamanistisch coachen met paarden kan lichaamswerk worden gebruikt om de cliënt te helpen zich bewust te worden van hun emoties en de onderliggende oorzaken. De coach kan de cliënt vragen om contact te maken met de paarden en hun lichaam te gebruiken om de energie vrij te maken en los te laten.

Systeemopstellingen of familieopstellingen

Dit kan zowel in een groep als individueel. Wanneer we met een groep werken, kunnen anderen gevraagd worden representant te zijn voor iets of iemand uit het (familie)systeem van de cliënt. Wanneer we individueel werken, gebruiken we objecten als grondanker om iets of iemand te representeren. Het voordeel van het gebruiken van personen als representanten is dat we meer informatie over het systeem en de bijbehorende energie krijgen.

Rituelen en ceremonieën

Rituelen en ceremonieën zijn oefeningen die kunnen helpen om de verbinding met de spirituele wereld te versterken en de eigen intenties en wensen kracht bij te zetten. In sjamanistisch coachen met paarden kunnen rituelen en ceremonieën worden gebruikt om de cliënt te helpen zich te verbinden met de spirituele wereld en hun eigen kracht te vinden. De coach kan de cliënt begeleiden bij het creëren van een persoonlijk ritueel of ceremonie, terwijl de paarden de energie versterken en de cliënt helpen om de betekenis en intentie neer te zetten. Het belangrijkste is om de rituelen en ceremonieën aan te passen aan de behoeften van de cliënt en om te zorgen voor een veilige en respectvolle omgeving voor iedereen die betrokken is.

Het belang van persoonlijke verantwoordelijkheid en zelfzorg

Een belangrijk aspect van sjamanistisch coachen met paarden is het besef dat de cliënt de regie heeft over zijn of haar eigen proces en dat persoonlijke verantwoordelijkheid en zelfzorg daarbij essentieel zijn. De coach kan de cliënt ondersteunen en begeleiden, maar uiteindelijk ligt de verantwoordelijkheid voor de eigen transformatie bij de cliënt zelf.

Het is belangrijk dat de cliënt zich bewust is van zijn of haar eigen motivatie en intentie voor het coachingsproces. Het kan bijvoorbeeld zijn dat de cliënt bepaalde problemen of uitdagingen wil overwinnen, of dat hij of zij op zoek is naar meer persoonlijke groei en spirituele ontwikkeling. Het is van belang dat de cliënt deze motivatie begrijpt en erachter staat, omdat dit de drijvende kracht zal zijn achter het veranderingsproces.

Daarnaast is het ook van belang dat de cliënt tijdens het coachingsproces goed voor zichzelf zorgt. Het kan intensief zijn om aan jezelf te werken en het kan oude emoties en patronen losmaken. Het is belangrijk om hierin een goede balans te vinden tussen het werken aan persoonlijke groei en het zorgen voor je eigen grenzen en behoeften. Dit kan bijvoorbeeld betekenen dat de cliënt af en toe tijd nodig heeft om te rusten en te reflecteren op wat er gebeurt, of dat hij of zij bepaalde grenzen aangeeft tijdens oefeningen met de paarden.

Verantwoordelijkheid van de cliënt en de coach

Bij sjamanistisch coachen met paarden is het belangrijk om te begrijpen dat de coach en de paarden een ondersteunende rol spelen in het proces van de cliënt, maar dat de verantwoordelijkheid voor de eigen groei en genezing bij de cliënt ligt. De coach kan de cliënt helpen om inzicht te krijgen in bepaalde patronen en blokkades, maar het is aan de cliënt om deze te erkennen en eraan te werken.

De coach heeft ook de verantwoordelijkheid om de sessie veilig en respectvol te houden, zowel voor de cliënt als voor de paarden. Dit omvat het waarborgen van fysieke veiligheid en comfort voor alle betrokkenen, evenals het respecteren van persoonlijke grenzen en privacy.

Begrijpen van eigen motivatie en intentie

Om optimaal te profiteren van sjamanistisch coachen met paarden is het belangrijk dat de cliënt begrijpt wat zijn of haar motivatie en intentie is. Dit betekent dat de cliënt moet onderzoeken waarom hij of zij hulp zoekt en wat hij of zij hoopt te bereiken door middel van deze sessies.

Een cliënt kan bijvoorbeeld gemotiveerd zijn om te werken aan een trauma uit het verleden, om een specifiek doel in het leven te bereiken, om beter te leren omgaan met stress en angst, of om meer verbinding te voelen met de natuur en het universum. Door een duidelijke intentie te hebben, kan de cliënt zijn of haar focus richten en gerichter werken aan het bereiken van het gewenste resultaat.

Zorgen voor eigen grenzen en behoeften

Hoewel sjamanistisch coachen met paarden zeer effectief kan zijn, is het ook belangrijk om zorg te dragen voor eigen grenzen en behoeften. Het kan bijvoorbeeld emotioneel intens zijn om aan bepaalde problemen te werken, en de cliënt moet zich comfortabel voelen bij het delen van persoonlijke informatie met de coach. Het is aan de cliënt om zijn of haar grenzen aan te geven en te communiceren wat wel en niet comfortabel is.

Daarnaast kan het ook belangrijk zijn om zelfzorg te beoefenen buiten de sessies om, bijvoorbeeld door te mediteren, te wandelen in de natuur, of door tijd door te brengen met vrienden en familie. Door te zorgen voor eigen grenzen en behoeften, kan de cliënt beter omgaan met emotionele en mentale uitdagingen en kan hij of zij beter profiteren van de sessies.

Conclusie

Sjamanistisch coachen met paarden is een unieke benadering van coaching die kan helpen bij een breed scala aan uitdagingen en problemen. Het combineert de oude sjamanistische principes met moderne coachingtechnieken, en maakt gebruik van de intuïtie van de paarden om inzicht te bieden in persoonlijke patronen en blokkades.

Door het werken met paarden als co-coaches, kunnen cliënten hun intuïtie en innerlijke wijsheid versterken en leren vertrouwen op hun gevoel. Het paard is in staat om onmiddellijk en eerlijk te reageren op de emoties en energie van de cliënt, waardoor een dieper begrip en bewustzijn ontstaat van de eigen patronen en beperkingen.

Paarden als gids

Sjamanistisch coachen met paarden is een krachtige methode om te werken aan persoonlijke groei, spirituele ontwikkeling en het overwinnen van uitdagingen en problemen. Door sjamanistische principes en technieken te combineren met paarden coaching, ontstaat er een unieke en diepgaande ervaring die kan leiden tot diepgaande inzichten en transformaties.

In dit artikel hebben we besproken wat sjamanistisch coachen met paarden inhoudt, welke principes en technieken er worden gebruikt, en hoe de coach en de paarden een veilige en respectvolle omgeving creëren voor de cliënt. We hebben voorbeelden gegeven van oefeningen die kunnen worden gebruikt, zoals meditatie, visualisatie en lichaamswerk, en we hebben besproken hoe rituelen en ceremonieën kunnen worden ingezet om de ervaring te verdiepen.

Tot slot hebben we benadrukt hoe belangrijk persoonlijke verantwoordelijkheid en zelfzorg zijn bij sjamanistisch coachen met paarden. De cliënt is de regisseur van zijn of haar eigen proces en het is van belang dat de cliënt zich bewust is van zijn of haar eigen motivatie en intentie, en goed voor zichzelf zorgt tijdens het proces.

De diepte in

In conclusie kan sjamanistisch coachen met paarden een krachtige en effectieve methode zijn voor persoonlijke groei, heling en transformatie. Door de combinatie van sjamanistische principes en paardencoaching, kan het diepe inzichten en veranderingen creëren. Het is een proces dat de cliënt kan helpen om hun eigen kracht en wijsheid te ontdekken en te ontwikkelen, en kan bijdragen aan een diepere verbinding met zichzelf, de natuur en de wereld om hen heen.

Als je geïnteresseerd bent in sjamanistisch coachen met paarden, is het belangrijk om te werken met een coach die je vertrouwt en die getraind is in sjamanistische principes. Ben je benieuwd wat ik voor je kan betekenen? Sluit dan een keer aan bij één van mijn ‘Herontdek je kracht’-dagen of boek een intakegesprek.

Mijn paarden en ik staan voor je klaar!

Man en agressie

Man en agressie

Man en frustratie, agressie en woede

Als mensen, die me nog niet zo goed kennen, mij omschrijven noemen ze me vaak rustig en doordacht. Vraag je het aan mijn ouders of mijn vrouw dan staat heethoofd veel hoger op het lijstje. Ik kan me enorm opwinden over verschillende onderwerpen en als het daarover gaat kan ik flink fel worden. En kom niet aan ‘mijn mensen of dieren’, want ik vreet je op.

Het monster in iedere man

Met andere woorden in me huist een enorm sterk monster, een woede en een agressie. En daar ben ik niet trots op. We worden als jongen en man ook veelvuldig verteld dat je lief moet zijn, niet vechten, niet boos worden, niet schreeuwen en braaf zijn. We worden geleerd om dat monster op te sluiten, te negeren en te kleineren. Het probleem is dat het monster hierdoor valser en valser wordt. Zoals in het boekje ‘There’s no such thing as a dragon’ van Jack Kent prachtig wordt weergegeven, groeit de draak iedere keer als je ‘m ontkent en negeert.

Woede en agressie

Dit geldt ook voor agressie. Dit monster in ons allemaal kan een enorme bron van kracht zijn. Het kan fungeren als een enorme waakhond. Als we onze woede onderkennen, onder ogen zien en weten te gebruiken is dat op zichzelf al afschrikwekkend genoeg. Dan hoef je agressie niet eens meer te gebruiken om respect af te dwingen.

Agressie of woede zijn hele krachtige bronnen. Zie het als een pitbull aan een riem. Als we deze pitbull in een hokje stoppen, aan een ketting leggen en verder negeren dan wordt ie valser en valser. Op de meest onverwachte momenten valt hij aan. Hij bijt gromt en blaft op de meest ongepast momenten. We hebben geen controlle over hem.

Agressie is als een pitbull

Als we deze pitbull nu van jongs af aan koesteren, onder ogen zien, trainen en begeleiden, groeit ie wellicht uit tot een sterke gesocialiseerde pitbull. Hij kan nog steeds bijten, grommen en blaffen, maar alleen als het echt nodig is. We kunnen met ‘m over straat zonder dat we bang hoeven te zijn dat ie de eerste beste voorbijganger in zijn kuiten bijt. Maar dreigt er gevaar, dan is ie er om ons en de mensen om ons heen te beschermen. Het is het verschil tussen ‘controlle hebben over’ en ‘bezeten zijn door’.

Bezeten door de duivel

Dus als we geen controle hebben over het monster in ons, dan heeft het monster controle over ons. En, geloof me, in ieder mens schuilt een monster en dat monster is velen malen krachtiger, gemener en donkerder dan de gemiddelde persoon wil geloven of toegeven. In ieder mens schuilt een moordenaar. Deze moordenaar of dit stukje duivel in ons allemaal kan ons bezitten als we het niet ‘cultiveren’.

Op de meest ongewenste of ongepaste momenten

Dit monster of deze moordenaar laat zijn kop zien in veel verschillende onbewuste uitingen. Onbewust stuurt dit monster ons een bepaalde richting in, door een fascinatie of juist een sterke afkeer van chaos, horror of geweld en bloedvergieten. Denk maar aan kijkersfile, we gaan massaal op de rem als een ongeluk gebeurt is en we proberen toch een glimp op te vangen van de chaos op de andere rijbaan.

Een onbewuste aantrekkingskracht

We voelen tegelijkertijd een aantrekkingskracht, een fascinatie en een afkeer voor het bloedvergieten. Ramptoerisme is niet voor niets een bekent fenomeen. En we gaan toch opzoek naar dat ene naar filmpje wat ‘viral’ gegaan is.

In deze momenten ontwaakt het monster en maakt dat we toch even afremmen, blijven kijken of gaan googlen. Het is een onbewust zelfonderzoek naar onze eigen donkere kant.

Op ongepaste momenten

Toen ik mezelf openstelde voor de kracht van deze donkere kant uitte dit zich in eerste instantie in hele donkere en zwarte gedachten en impulsen. Ik dacht op de meest ongepaste en onverwachte momenten hele donkere, angstaanjagende gedachten. En zoals geen enkele gedachten wordt en werd ik niet gedefinieerd door deze gedachten, maar het waren wel degelijk uitingen van de meest duistere kant die ook in mij schuilt.

Maar hoe krijg je het monster dan onder controle?

En de eerste stap naar een betere wereld, voor jezelf en voor de mensen om je heen, is het onder ogen komen van dit monster, van deze moordenaar. Durf je echt naar jezelf te kijken? Durf je voor het monster te gaan staan en hem recht in zijn ogen aan te kijken?

Liever niet kijken?

Dit is een dermate pijnlijke ervaring dat we dit vaak niet aan durven. En dat is dan ook de reden waarom heel veel mensen deze stap nooit echt durven nemen. Volkomen begrijpelijk, want het vergt een enorme hoeveelheid moed en durf om dit deel van jezelf aan te gaan.

Wie de schoen past…

Er bestaat geen eenduidige manier om dit deel van jezelf onder ogen te komen. De befaamde C.G. Jung noemde dit werk schaduwwerk. Het werken met jouw eigen schaduw en zoals hij zei: de schoen die bij de een knelt, zit de ander als gegoten. Met andere woorden, er is niet een manier om jouw eigen donkere kant, jouw schaduw onder ogen te komen.

Zelf maar niet alleen

Maar één ding is wel zeker: dit proces moet je zelf doen, maar kun je niet alleen. Dit is een proces waarbij je anderen nodig hebt. Mensen, of ze nou professionals zijn of mensen die dicht bij je staan, die absoluut het beste met je voor hebben. Die in staat zijn om je te zien lijden, naast je blijven staan en je een schouder bieden, letterlijk of figuurlijk, als je dit nodig hebt.

Letterlijk in de spiegel kijken.

It’s better to be a warrior in a garden then a gardener in a war.

Daar stond ik weer voor de spiegel, maar wat staarde daar terug?

Op zondagochtend ging ik altijd paardrijden bij een kleine manege bij ons in de buurt. Na het rijden bleef ik vaak even hangen, brachten we nog paarden naar het weiland of hielpen we met een klusje. Ik bleef niet alleen om maar zolang mogelijk bij de paarden te zijn, al was dat ook een belangrijke reden. Nee, ik bleef vooral het liefst zolang mogelijk hangen, omdat ik wist wat me te wachten stond als ik thuis kwam. Vaak kwam ik op zondagmiddag thuis in een leeg huis, omdat mijn ouders naar opa, oma of familie waren.

Zondagmiddagblues en spiegelstaren

Standaard werd ik op die zondagen overvallen door een donkere ‘zondagmiddagblues’. Een sterk gevoel van onbehagen, verdriet, eenzaamheid en afgrijzen naar mezelf. En dan moest ik gaan douchen. Als ik dan in de spiegel keek, werd ik overvallen door een angst. In die spiegel staarde iets terug wat ik maar moeilijk onder ogen kon komen en ik had geen idee wie dat wezen was dat terug staarde.

De confrontatie met mijn schaduw

Dit was mijn eerste stap in het onder ogen komen van mijn eigen schaduw. Het wezen dat terug staarde bezat een enorme agressie, dit monster was werkelijk tot alles in staat. Ik verdrong dit gevoel en keek mezelf in de jaren daarna het liefst zo min mogelijk aan in de spiegel.

Maar waarom de schaduw onder ogen zien en rehabilitatie van ‘de pitbull’

Don’t be docile, be a monster and then learn to control it. – Prof. Jordan Peterson

Toen ik me jaren later weer openstelde voor mijn eigen gevoelens en mijn schaduw, stak het monster weer de kop op. Hij liet zich zien in hele donkere agressieve gedachten en impulsen. En in plaats van hem te negeren, zag ik hem. Hij kreeg een gedaante en ik onderkende dat hij een onderdeel was van mezelf. Het voelt nu nog als een rehabilitatie van een agressieve valse hond die op onverwachte momenten kan uitvallen. Maar het rehabilitatie-proces helpt me ook om meer en meer te gaan staan voor mezelf, mezelf uit te spreken en een confrontatie aan te gaan, zonder mezelf volledig te verliezen.

De schaduw als compagnon en gids

Het onderkennen en aankijken van je schaduw maakt dat hij ook voor je kan werken, want de schaduw helpt je ook om te zien wat je liever niet wil zien van jezelf. En als je echt luistert zal hij je vertellen wat je te doen hebt, wat je nog mag repareren, onder ogen mag komen of waar je mee mag stoppen. Want in de basis is de schaduw – jouw innerlijke criticus – je krachtigste gids. Hij is er niet op uit je kapot te maken, maar om je juist te laten groeien. Want de meeste groei zit daar waar je liever niet wil zijn. En soms, of zelfs vaak, moet je nu precies daar zijn waar je liever niet wil zijn.

Ga maar eens voor de spiegel staan en kijk jezelf aan. Kijk jezelf diep je ogen? Wat zie je daar? Kun je blijven kijken? Durf je te voelen wat er nu gebeurt?

En merk je dat je net als ik dit proces wel zelf, maar niet alleen hoeft te doen. Schroom niet om contact met me op te nemen.